Ang sistemang pang-edukasyon ng Pilipinas ay nahaharap sa isang krisis, tulad ng binigyang-diin ng isang kamakailang ulat mula sa Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ). Ang ulat, na inilathala noong Setyembre 6, ay naglalarawan kung paano ang bilyong pisong nakalaan para sa inprastruktura ng paaralan ay hindi maayos na pinamahalaan, kung saan ang mga kontrata ay napunta sa mga kumpanya na nasasangkot sa katiwalian.
Sa Mabuhay City Elementary School sa Dasmariñas, Cavite, ang mga kahihinatnan ay maliwanag. Humigit-kumulang 1,500 estudyante ang siksikan sa isang tatlong palapag na gusali na tumatakbo sa mga shift, habang ang katabing, hindi natapos na gusali ng paaralan ay nananatiling walang laman sa loob ng halos dalawang taon. Ang absurdong sitwasyong ito ay nagmumula sa mga pagkakamaling burukratiko na may kaugnayan sa karagdagang kinakailangan sa konstruksyon, na nag-iwan ng isang PHP 32 milyong proyekto na hindi magamit.
Kakulangan ng Silid-Aralan at Hindi Epektibong Pondo
Ang kakulangan ng silid-aralan ay hindi lamang isang problema sa konstruksyon kundi isa ring isyu ng pamamahala. (cite: Philippine Center for Investigative Journalism)
Ipinapakita ng ulat na kasalukuyang kulang ang Pilipinas ng humigit-kumulang 166,000 silid-aralan, isang bilang na maaaring umabot sa 219,000 pagsapit ng 2028. Bagaman ang gobyerno ay naglaan ng PHP 80 bilyon para sa inprastruktura ng paaralan ngayong taon, ang mga natuklasan ng PCIJ ay nagtanong tungkol sa bisa ng pondong ito.
- Ang mga koneksyong politikal ay nakakaapekto sa pagpili ng kontratista.
- Maraming proyekto ang naantala o hindi maayos na naisakatuparan.
- Ang katiwalian ay nagpapababa sa kalidad ng mga gusali ng paaralan.
Ang sitwasyon ay sumasalamin sa mga isyu na nakita sa mga nakaraang iskandalo, tulad ng pagkasira ng proyekto sa flood-control. Ang mga kumpanya na konektado sa mga politikal na pigura ay nakakuha ng malalaking kontrata, na nagdudulot ng seryosong mga alalahanin tungkol sa integridad ng proseso ng bidding. Halimbawa, ang mga kontratista na konektado kay Curlee at Sarah Discaya ay nakatanggap ng PHP 13.4 bilyon para sa mga proyekto ng paaralan sa nakaraang dekada.
Itinuro ng dating inhinyero ng DPWH na si Brice Hernandez na tanging isang bahagi lamang ng pondo ng proyekto ang kadalasang napupunta sa aktwal na konstruksyon, na nagdudulot ng takot tungkol sa kaligtasan at tibay ng mga pasilidad ng paaralan. Ang mga kahihinatnan ng ganitong katiwalian ay maaaring ilagay ang mga bata sa panganib, na ginagawang mahalaga ang pagsusuri kung paano pinamamahalaan ang pampublikong pera.
Dagdag pa rito, binibigyang-diin ng ulat na ang mga pagkaantala ay hindi lamang dulot ng katiwalian; ang mga pagkukulang sa burukrasya ay pumipigil din sa napapanahong pagkumpleto ng proyekto. Kadalasan, ang mabagal na takbo ng gobyerno sa pagproseso at pamamahala ng mga proyekto ay nagreresulta sa mga magastos na pagkaantala na direktang nakakaapekto sa mga estudyante.
Isang makabagbag-damdaming halimbawa ay ang kaso ng Ramon Magsaysay High School sa Maynila, kung saan ang mga estudyante ay walang permanenteng kampus sa loob ng mga taon. Nangakong magkakaroon ng bagong gusali ng paaralan noong 2022, ang mga estudyante ay inaasahang maghihintay hanggang 2027, na nawawalan ng mahahalagang pagkakataon sa edukasyon.
Kinilala ng gobyerno ang mga umiiral na isyu at nagsisikap ng mga reporma, kabilang ang pakikilahok ng mga lokal na pamahalaan at mga pribadong kumpanya sa konstruksyon ng paaralan. Gayunpaman, mataas pa rin ang pagdududa ng publiko kasunod ng mga nakaraang iskandalo.
Tulad ng ipinapakita ng ulat ng PCIJ, ang pagtugon sa kakulangan ng silid-aralan ay nangangailangan hindi lamang ng pagtaas ng pondo kundi pati na rin ng pangako sa pananagutan at transparency sa kung paano ginagastos ang perang iyon.
Ang distansya sa pagitan ng siksik na mga silid-aralan sa Mabuhay City Elementary at ang walang laman, hindi natapos na gusali sa tabi ay sumasalamin sa mas malawak na sistematikong pagkukulang sa inprastruktura ng edukasyon sa Pilipinas. Ang pagtitiyak na ang mga pondo ay epektibong nagagamit upang bumuo ng mga silid-aralan kung saan ito pinaka-kailangan ay mahalaga para sa hinaharap ng mga estudyanteng Pilipino.