Si Jonah Ibia, isang dedikadong Manobo-Kulamanen na ina ng limang anak, ay naging tanyag bilang tanging Filipina na kinilala sa 2026 Indigenous Women Educators Award. Ang karangalang ito ay nagha-highlight sa kanyang makabuluhang kontribusyon sa edukasyon ng mga katutubo at pangangalaga sa kapaligiran.
Isang Paglalakbay sa Kalikasan at Edukasyon
Sa loob ng mahigit dalawang dekada, si Ibia ay nag-navigate sa magaspang na lupain ng Bukidnon, kung saan siya ay nagtatanim sa isang dalawang ektaryang bukirin na minana mula sa kanyang mga magulang. Ang lupain na ito ay nagsisilbing kanyang silid-aralan at santuwaryo.
Gusto kong panoorin ang paglaki ng mga puno, alam na hindi sila mawawala. (cite: Jonah Ibia)
- Kasamang magsasaka ng Salumayag Youth Collective para sa mga Gubat.
- Nagtanim ng higit sa 500 katutubong puno at nag-maintain ng isang nursery ng 2,000 punla.
Ang dedikasyon ni Ibia ay lumalampas sa pagsasaka; aktibo siyang nagtuturo sa mga kabataan tungkol sa mga agroecological na kasanayan at pagpapanumbalik ng gubat. Ang kanyang trabaho ay pormal na kinilala ng Indigenous-Led Education (ILED) Network, na naglalayong itaguyod at pangalagaan ang kaalaman ng mga katutubo.
Epekto sa Komunidad at Pagkilala
Pinuri ni Amor Paredes, co-founder ng Salumayag, ang hindi matitinag na dedikasyon ni Ibia, na binanggit na ang kanyang pamumuno at pananaw ay malaking benepisyo sa komunidad. Inilarawan ni Paredes ang gantimpala bilang isang mahalagang tagumpay hindi lamang para kay Ibia kundi para sa buong komunidad.
Itinampok ng selection committee ng ILED Network ang integridad ni Ibia at ang kanyang intergenerational na pananaw para sa pagpapanatili. Ang kanyang pagkilala ay nagpapakita ng kahalagahan ng mga katutubong kababaihan sa pangangalaga.
Pagpapalakas ng mga Kababaihan sa Pangangalaga
Ang tagumpay ni Ibia ay itinuturing na nakapagpapabago para sa mga kababaihan sa pangangalaga. Ang kanyang tagumpay ay nagsisilbing inspirasyon, na nagtutulak sa iba pang mga kababaihan at kabataan sa kanyang komunidad na aktibong makilahok sa pangangalaga sa kapaligiran.
Ayon kay Paredes, kapag ang mga kababaihan ang namumuno sa mga pagsisikap sa pangangalaga, isinasama nila ang kanilang mga pamilya, na lumilikha ng mas malawak na epekto sa komunidad.
Pag-decolonize ng mga Kasanayan sa Pangangalaga
Ang pagkilala ay nagbibigay-diin din sa pangangailangan na i-decolonize ang mga kasanayan sa pangangalaga, na kadalasang hindi pinapansin ang kaalaman ng mga katutubo pabor sa mga tradisyonal na pamamaraan. Ang trabaho ni Ibia ay nagpapakita ng malalim na karunungan na nakapaloob sa mga tradisyon ng mga katutubo.
Binigyang-diin ni Paredes na ang inclusive na pangangalaga ay dapat ipagdiwang ang umiiral na mga kasanayan at kaalaman ng mga katutubo sa halip na ipataw ang mga panlabas na balangkas.
Pinatibay ni Conlu ang koneksyon sa pagitan ng pagpapanatili ng wika at pangangalaga sa kapaligiran, na binanggit na ang pagkawala ng mga katutubong wika ay puputol ng mga ugnayan sa kultural at kaalaman sa kapaligiran.
Isang Pamana ng Pangangalaga
Ang pagkilala kay Ibia ay maaaring hindi nakakuha ng malawak na atensyon, ngunit ang kanyang tahimik na determinasyon ay sumasagisag ng pag-asa para sa pangangalaga na pinangunahan ng mga katutubo.
Patuloy niyang pinapangalagaan ang kanyang lupa, na binibigyang-diin ang kahalagahan ng pangangalaga sa kapaligiran para sa mga susunod na henerasyon. Si Ibia ay nananatiling nakatuon sa kanyang trabaho, naniniwala na ito ay mag-iiwan ng isang pangmatagalang pamana.
Dapat kilalanin at palakasin ng mas malawak na lipunan ang mga boses ng mga katutubong lider tulad ni Ibia. Hinimok ni Paredes ang pakikilahok sa mga nasa lupa upang matuklasan ang mga kwento ng katatagan at pangangalaga na hindi pa naisasalaysay.